‘Ervaar alle emoties, laat de overledene los en ga door met je leven.’ In zoveel woorden was dit hoe Freud het rouwproces zag. Sinds deze visie is er veel onderzoek verricht en zijn we met de tijd anders naar rouw en rouwverwerking gaan kijken.

Rouwfasen

Je hebt er vast wel eens van gehoord: De rouwfasen van Elisabeth Kübler-Ross. Deze fasen kunnen door elkaar en afwisselend in lengte ervaren worden. Rouw is volgens dit model in vijf fasen onder te verdelen, te weten:

    1. ontkenning
    2. woede
    3. onderhandelen
    4. depressie
    5. aanvaarding

Het model is ondertussen achterhaald en regelmatig bron van misvattingen over hoe een rouwproces er uit zou moeten zien. Veel mensen hebben -onbewust gestoeld op de theorie van Kübler-Ross- een bepaalde verwachting van hoe rouw eruit zou moeten zien, en dat het een begin en eind heeft. Dit brengt verwarring en verdriet. Vaak tref ik mensen in mijn praktijk die geloven dat zij in een van de fasen blijven steken en bang zijn dat er iets met hen mis is. Of ze slaan een fase over en verwijten zichzelf dit. Dit kan zeer belastend zijn.

 

Rouwtaken

Naast het model van rouwfasen, bestaat er ook een model van rouwtaken. Volgens William Worden komen in een gezond rouwproces vier rouwtaken aan de orde. De taken komen niet altijd op dezelfde volgorde en kunnen elkaar overlappen. De vier rouwtaken die Worden omschrijft zijn:

  1. accepteren dat de overledene er niet meer is
  2. doorleven van de emoties
  3. aanpassen aan een leven zonder de overledene
  4. de overledene emotioneel een plaats geven en opnieuw in het leven investeren

Nieuwe visie op rouw

Misschien proef je het al een beetje in mijn woorden, maar ik heb heel weinig met deze modellen. Zowel de rouwfasen als de rouwtaken hebben naar mijn bescheiden mening hun taak volbracht. Ik waardeer dat er destijds aandacht en onderzoek aan rouw is geschonken, maar ik zou graag zien dat we deze modellen loslaten en ruimte maken voor de nieuwe visie* op rouw, namelijk:

  • het is zeer persoonlijk hoe we met een verlies van een dierbaar iemand omgaan
  • zowel het gemis van de dierbare, als het dagelijks leven verdienen aandacht en het is soms lastig balanseren tussen deze twee
  • het kan een levenlang duren dit verlies te integreren met ons bestaan
  • de omgeving van de rouwende heeft grote invloed op de manier waarop met het verlies omgegaan wordt
  • aan rouw zit meer dan alleen de emotionele kant, ook de fysieke en mentale kanten verdienen aandacht
  • het overlijden van iemand kan de rouwende doen wankelen op existentieel vlak, terug naar het oude kan niet en dat vraagt het vinden van een nieuwe basis
  • bijna altijd verandert de rol van iemand als een persoon iemand verliest, dit heeft ook op sociaal vlak vaak grote gevolgen die regelmatig worden onderschat

 

Waar het wat mij betreft op neer komt, is dat degene die een verlies ervaart de ruimte krijgt hier op zijn of haar manier mee om te gaan. Dat de maatschappij leert aanvaarden dat rouw iets is dat een levenlang meegaat, is hiervoor een belangrijke vereiste. Ik hoop op mijn manier een steentje bij te dragen aan het concept dat rouw niet iets dat verdwijnt, maar dat het bij ons hoort. En blijft.

 

Zou je het fijn vinden om in groepsverband over jouw ervaringen te praten? Of naar die van anderen te luisteren? Elke laatste vrijdag van de maand is er een bijeenkomst bij De Vuurtoren. Je bent van harte welkom van 15 – 17 uur.

Kijktip:   Kijken in de ziel: Gesprekken over rouw 

Kijktip:   De verwondering met Manu Keirse

 

 


*  Onderzoek van ondermeer Maggie Stroebe en Johan Maes